Mục lục
Vì sao chỗ hỏng lại không bắt đầu ở mặt trên?
Vì mặt trên và mặt dưới của cùng một thanh sống trong hai môi trường khác hẳn nhau. Mặt trên nhận nắng trực tiếp và có gió lướt qua, nên sau mưa nó khô trong vài giờ. Mặt dưới nằm trong khoang gầm — một khoang có nền đất hoặc bê tông giữ ẩm ở dưới, có mặt sàn che kín ở trên, và chỉ thoát hơi được qua đúng các khe hở giữa các thanh. Nếu khe đó bị bít thì mặt dưới ẩm liên tục cả ngày trong khi mặt trên đã khô từ lâu. Chênh lệch độ ẩm giữa hai mặt của cùng một thanh chính là thứ làm thanh cong lên, và nó là nguyên nhân cơ học chứ không phải dấu hiệu vật liệu kém. Đây cũng là lý do quan sát bề mặt không phát hiện được vấn đề ở giai đoạn còn xử rẻ: bề mặt vẫn sạch, vẫn phẳng, trong khi phần quyết định tuổi thọ đang diễn ra ở nơi không nhìn thấy. Chuyên đề gỗ nhựa ngoài trời gom các bài về nhóm vật liệu này, còn ở đây tập trung riêng vào cơ chế của khoang gầm.
Bốn chặng của vòng xoáy diễn ra theo thứ tự nào?
Thứ tự các chặng là cố định, chỉ thời gian mỗi chặng là thay đổi theo điều kiện từng công trình. Chặng một là dấu hiệu sớm: khe giữa các thanh vẫn ướt vào buổi sáng trong khi mặt trên đã khô, và rêu mới chỉ bám ở mép khe chứ chưa lan ra mặt thanh. Chặng hai là gầm bí hẳn: mùn lá và bụi đã lấp khe, hơi ẩm không còn lối ra, mặt dưới thanh ẩm liên tục. Chặng ba là biến dạng dư: thanh cong không trả lại được hình dạng cũ nữa, đà thép bắt đầu rỉ và đà gỗ bắt đầu mục. Chặng bốn là phải thay tầng dưới: muốn chạm tới đà thì phải tháo toàn bộ mặt sàn, nên việc sửa không còn là sửa cục bộ. Điểm đáng chú ý là mỗi chặng làm chặng kế tiếp đến nhanh hơn — thanh cong lên thì khe hẹp lại, khe hẹp thì phần thoát hơi còn ít hơn nữa, gầm bí hơn thì thanh cong thêm. Đó đúng là định nghĩa của một vòng tự khuếch đại, cùng dạng với vòng xoáy suy giảm mô tả ở trần nhựa ngoài trời: giới hạn thật ở đâu tuy tác nhân khởi phát khác nhau.
| Chặng | Dấu hiệu quan sát được | Việc còn làm được |
|---|---|---|
| ① Dấu hiệu sớm | Khe vẫn ướt buổi sáng khi mặt trên đã khô; rêu mới ở mép khe | Nạo khe, khơi hướng thoát nước, cắt bớt cây che gầm |
| ② Gầm bí hẳn | Mùn lá lấp khe; mặt dưới thanh ẩm liên tục cả ngày | Tháo cục bộ vài thanh để mở lại đường thông gió cho gầm |
| ③ Biến dạng dư | Thanh cong không trả lại được; đà thép rỉ, đà gỗ bắt đầu mục | Thay thanh đã biến dạng, kiểm tra từng đà một |
| ④ Thay tầng dưới | Phải tháo toàn bộ mặt sàn mới chạm được tới đà | Làm lại cả hệ đà |
Cần tư vấn chọn vật liệu phù hợp?
Chuyên gia Trường An tư vấn miễn phí — Báo giá trong 15 phút
Ngưỡng quay lại nằm ở đâu và vì sao lại nằm ở đó?
Ngưỡng nằm giữa chặng hai và chặng ba, tức là ngay trước lúc biến dạng trở thành biến dạng dư. Lý do nằm ở bản chất hai loại biến dạng. Trước ngưỡng, thanh cong vì đang có chênh lệch độ ẩm giữa hai mặt; bỏ nguyên nhân đi thì chênh lệch mất và thanh trở về gần hình dạng cũ. Sau ngưỡng, thanh đã ở trạng thái cong đủ lâu dưới chu kỳ nóng lạnh và ẩm khô lặp lại, nên hình dạng cong trở thành hình dạng mới của nó; lúc này mở thông gió gầm không đưa thanh về được nữa mà chỉ ngăn các thanh còn lại đi theo. Hệ quả thực tế rất cụ thể: việc xử ở chặng một và hai là dọn dẹp và tháo cục bộ, còn từ chặng ba trở đi là thay vật tư. Đó là lý do đáng bỏ công kiểm tra khe hở vào buổi sáng theo mùa thay vì chờ tới lúc nhìn thấy sóng trên mặt sàn — phần lịch kiểm tra theo mùa nằm ở hướng dẫn vệ sinh và bảo dưỡng deck WPC ngoài trời.
Dấu hiệu sớm nhất là một quan sát về THỜI ĐIỂM, không phải về hình dạng
Ở chặng một, mặt sàn vẫn phẳng và vẫn sạch. Thứ đã đổi là khe hở còn ướt vào buổi sáng khi mặt thanh bên cạnh nó đã khô. Nghĩa là muốn bắt được chặng này thì phải nhìn vào lúc sáng sớm, chứ nhìn giữa trưa thì mọi thứ đều khô và không có gì để thấy.
Cần làm gì ở khâu thi công để gầm không bí ngay từ đầu?
Ba việc, và cả ba đều rẻ khi làm lúc dựng nhưng đắt khi làm lại. Việc thứ nhất là bảo đảm khoang gầm có đường vào và đường ra cho không khí, chứ không phải chỉ có khoảng hở. Một khoang chỉ hở ở một phía thì không có dòng đối lưu, và không khí đứng yên thì mang hơi ẩm đi rất chậm dù thể tích khoang lớn. Việc thứ hai là nâng cao độ mặt sàn đủ để khoang gầm không dính sát nền — trường hợp cao độ hoàn thiện bị khống chế thì đây đúng là bài toán mà chân đế deck (pedestal) sinh ra để giải. Việc thứ ba là giữ đúng khe hở giữa các thanh theo tài liệu của dòng thanh đang dùng, vì khe này vừa là chỗ chừa cho giãn nở vừa là đường thoát hơi duy nhất của khoang gầm — nó gánh hai vai trò cùng lúc nên không được thu hẹp vì lý do thẩm mỹ. Phần tính toán chỗ chừa cho giãn nở nằm ở kỹ thuật kiểm soát giãn nở nhiệt WPC ngoại thất, còn quy trình dựng hệ nói chung nằm ở thi công sàn deck gỗ nhựa ngoài trời. Khoảng hở gầm tối thiểu của từng dòng thanh phải tra tài liệu nhà sản xuất — đang cập nhật, và không suy ra được từ chiều dày thanh.
Xem mẫu thực tế trước khi quyết định
Nhận mẫu gỗ nhựa WPC miễn phí giao tận tay — Toàn quốc
Phân biệt vòng xoáy ẩm gầm với rêu mốc bề mặt thế nào?
Phân biệt bằng vị trí khởi phát và bằng thứ tự xuất hiện của các dấu hiệu, vì hai hiện tượng này xử theo hai hướng hoàn toàn khác nhau. Rêu mốc bề mặt bắt đầu ở nơi nước đọng lại trên mặt trên — chỗ trũng, chỗ khuất nắng, chỗ có tán cây rợp — và nó gây trơn trượt trước khi gây bất kỳ biến dạng nào; cơ chế và lịch xử nằm ở deck WPC ngoài trời bị rêu mốc, trơn trượt. Vòng xoáy ẩm gầm thì bắt đầu ở khe hở và ở mặt dưới, dấu hiệu đầu tiên là về thời điểm khô chứ không phải về độ bám, và hậu quả cuối cùng là biến dạng chứ không phải trơn. Một ca có thể có cả hai cùng lúc, nhưng khi đó vẫn phải xử riêng: dọn bề mặt không mở lại được thông gió cho gầm, và mở thông gió cho gầm không làm hết rêu trên mặt. Nếu thanh đã cong và đã có phai màu đi kèm thì quy trình sửa từng bước nằm ở deck WPC phai màu, cong vênh.
Còn thắc mắc về bài viết này?
Gọi hoặc nhắn Zalo — Trường An tư vấn miễn phí trong 15 phút
Xem thêm tại Trường An
Tác giả nội dung
Cử nhân Cơ khí, Đại học Công nghiệp Hà Nội (2010). Hơn 15 năm làm việc trong nghề cơ điện tử.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết gầm sàn deck đang bí hơi khi chưa nhìn thấy gì bất thường?
Nhìn vào khe hở giữa các thanh lúc sáng sớm. Nếu khe vẫn ướt trong khi mặt thanh ngay cạnh đã khô, khoang gầm đang thoát hơi chậm hơn tốc độ hơi ẩm bốc lên từ nền. Đó là dấu hiệu sớm nhất và nó quan sát được trước mọi biến dạng.
Thanh deck đã cong lên có tự trở lại được không?
Tuỳ chặng. Trước ngưỡng quay lại, thanh cong do đang có chênh lệch độ ẩm giữa hai mặt nên bỏ nguyên nhân thì nó trở về gần hình dạng cũ. Sau ngưỡng, cong đã thành biến dạng dư và mở thông gió chỉ ngăn các thanh còn lại đi theo, không kéo thanh đã cong về được.
Khe hở giữa các thanh có được bịt lại cho đẹp không?
Không. Khe đó gánh hai vai trò cùng lúc: chỗ chừa cho thanh giãn nở, và đường thoát hơi duy nhất của khoang gầm. Bịt khe là cắt cả hai, và hậu quả xuất hiện ở mặt dưới nên sẽ không thấy được cho tới khi thanh bắt đầu cong.
Khoảng hở gầm sàn tối thiểu là bao nhiêu?
Trị số này khác nhau theo từng dòng thanh và phải tra tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất dòng đang dùng — đang cập nhật. Điều xác định được là nguyên tắc: khoang gầm cần cả đường vào lẫn đường ra cho không khí, vì một khoang chỉ hở một phía thì không có dòng đối lưu.
Bài viết liên quan
Câu hỏi & Nhận xét
0Đặt câu hỏi cho chuyên gia
Câu hỏi sẽ được đội ngũ Trường An trả lời trong vòng 24 giờ qua Zalo/điện thoại.