Mục lục
Vì sao mũi bậc hỏng trước cả vế thang?
Vì mũi bậc là chỗ duy nhất trên toàn vế thang có ba tác nhân chồng lên nhau đúng tại một điểm, trong khi mặt bậc chỉ chịu một. Thứ nhất, mép là nơi bàn chân chạm trước khi bước lên, nên tải không rải đều trên mặt bậc mà dồn vào một dải hẹp. Thứ hai, mép cũng là nơi mặt bậc kết thúc — hết chỗ đỡ phía dưới, nên cùng một lực tác dụng lên mép sẽ sinh ra chuyển vị lớn hơn hẳn so với khi tác dụng vào giữa tấm. Thứ ba, mép là nơi thanh buộc phải cắt, tức là nơi lõi vật liệu bên trong bị phơi ra nếu không bịt lại. Ba thứ đó tách riêng thì cái nào cũng xử được; chồng lên nhau tại một điểm thì chúng nuôi nhau. Đây cũng là lý do kinh nghiệm lát mặt sàn phẳng không chuyển thẳng sang lát bậc được — nguyên tắc chọn tấm và bố trí đà cho mặt phẳng nằm ở sàn gỗ nhựa ngoài trời: chọn tấm và khoảng cách xương, còn ở bậc thì phải cộng thêm ba việc dưới đây.
Đỡ phía dưới mép bậc phải làm thế nào?
Nguyên tắc là không để mép đua ra tự do, vì phần đua ra càng dài thì cánh tay đòn khi có người bước lên càng lớn — cùng một trọng lượng người nhưng đặt xa gối đỡ hơn thì mô men uốn tại chân thanh lớn hơn. Cách làm là đặt một đà đỡ chạy sát mép ngoài, song song với mũi bậc, thay vì chỉ có các đà ở giữa mặt bậc. Với bậc rộng thì đà mép và đà trong đều phải có, còn với bậc hẹp thì đà mép vẫn không được bỏ dù mặt bậc ngắn. Hệ quả kéo theo: hệ đà của bậc dày hơn hệ đà của mặt sàn phẳng cùng diện tích, nên chiều cao chiếm chỗ của lớp lát phải được tính từ đầu chứ không phải phát hiện ra khi đã đổ xong bê tông bậc. Cách cân cao độ khi lớp lát ăn vào chiều cao có sẵn nằm ở chân đế deck (pedestal) là gì, khi nào cần dùng, và quy trình dựng hệ đà nói chung nằm ở thi công sàn deck gỗ nhựa ngoài trời.
Chiều cao bậc là việc của hồ sơ thiết kế, không phải việc của lớp lát
Lớp lát cộng thêm chiều dày vào mặt bậc. Nếu mỗi bậc cộng thêm một lượng khác nhau thì chiều cao các bậc sẽ không còn đều, và bậc không đều là lỗi thuộc về an toàn sử dụng chứ không phải thẩm mỹ. Trị số chiều cao, chiều rộng bậc và yêu cầu chống trượt thuộc hồ sơ thiết kế và quy chuẩn riêng cho cầu thang — không suy ra được từ quy cách tấm lát.
Cần tư vấn chọn vật liệu phù hợp?
Chuyên gia Trường An tư vấn miễn phí — Báo giá trong 15 phút
Vì sao mặt cắt hở ở đầu thanh phải bịt kín?
Vì lõi gỗ nhựa có thành phần bột gỗ, nên mặt cắt hở là đường hút ẩm ngắn nhất đi vào bên trong thanh. Bề mặt nhà máy của thanh có lớp hoàn thiện làm nhiệm vụ chắn nước và bức xạ, nhưng mọi mặt cắt tạo ra tại công trình đều để lộ phần không có lớp đó. Ở mặt sàn phẳng, số mặt cắt ít và phần lớn nằm khuất dưới nẹp biên. Ở bậc thì ngược lại: mỗi bậc đều có ít nhất một đầu cắt nằm đúng chỗ lộ ra ngoài nhất và chịu nước nhiều nhất. Cách xử lý là nắp bịt đầu thanh hoặc nẹp mũi bậc chạy suốt chiều dài mép — cả hai đều nhằm cùng một việc là che mặt cắt, khác nhau ở chỗ nẹp mũi bậc còn kiêm luôn phần chịu mài mòn của mép. Bỏ qua bước này thì hư hại không hiện ra ngay mà đi theo chuỗi chênh lệch độ ẩm giữa hai mặt thanh rồi mới thành cong vênh, đúng cơ chế mô tả ở deck WPC phai màu, cong vênh.
Nước đọng ở chân bậc gây ra chuyện gì?
Nó biến chân bậc thành nơi ẩm lâu nhất trên cả vế thang, và đó là nơi rêu bám sớm nhất. Hình học của bậc làm dòng nước dồn về mép rồi đổ xuống chân bậc phía dưới, nên chân bậc nhận nước của cả mặt bậc bên trên chứ không chỉ nước rơi thẳng vào nó. Nếu chân bậc không có đường thoát thì lượng nước đó nằm lại, và bề mặt ẩm liên tục là điều kiện đủ để rêu tảo phát triển bất kể vật liệu có hút nước hay không — cơ chế này và cách phòng nằm ở deck WPC ngoài trời bị rêu mốc, trơn trượt. Rêu ở chân bậc nguy hiểm hơn rêu ở giữa mặt sàn vì nó nằm đúng chỗ bàn chân đặt xuống khi bước xuống bậc, là lúc trọng tâm người đang dịch chuyển. Việc phải làm khi thi công là để chân bậc thoát được nước và giữ được thói quen dọn rác đọng ở đó theo mùa, theo hướng dẫn vệ sinh và bảo dưỡng deck WPC ngoài trời.
| Chi tiết | Việc phải làm | Hệ quả nếu bỏ qua |
|---|---|---|
| Đỡ ngay dưới mép | Đặt đà đỡ chạy sát mép ngoài, song song mũi bậc | Mép đua tự do, cánh tay đòn lớn, mép võng và chân vít chịu lực lặp |
| Bịt kín mặt cắt | Nắp bịt đầu thanh hoặc nẹp mũi bậc che suốt mép | Lõi có bột gỗ hút ẩm qua mặt cắt, chênh ẩm hai mặt dẫn tới cong vênh |
| Thoát nước ở chân bậc | Để chân bậc có đường thoát, không tạo chỗ đọng | Chân bậc ẩm liên tục, rêu bám sớm đúng chỗ đặt chân khi bước xuống |
Xem mẫu thực tế trước khi quyết định
Nhận mẫu gỗ nhựa WPC miễn phí giao tận tay — Toàn quốc
Lát bậc khác lát mặt sàn phẳng ở những điểm nào?
Khác ở bốn điểm, và cả bốn đều bắt nguồn từ việc bậc có mép hở còn mặt sàn thì không. Một là mật độ mặt cắt: bậc có nhiều đầu cắt hơn trên cùng một mét vuông, nên khối lượng việc bịt mép lớn hơn hẳn. Hai là vị trí đà: mặt sàn bố trí đà theo bước đều, bậc thì bắt buộc có đà mép ngoài kể cả khi bước đều không yêu cầu. Ba là hướng dòng nước: mặt sàn cho nước thoát qua khe giữa các thanh và độ dốc chung, bậc lại dồn nước theo phương đứng từ bậc trên xuống bậc dưới nên phải tính đường thoát ở chân từng bậc. Bốn là ràng buộc kích thước: mặt sàn cộng thêm chiều dày lớp lát thì chỉ đổi cao độ hoàn thiện, còn bậc cộng thêm chiều dày thì đổi luôn chiều cao bậc, mà chiều cao bậc lại là đại lượng bị khống chế bởi hồ sơ thiết kế. Vì bốn khác biệt này, hạng mục bậc nên được chốt cùng lúc với các hạng mục ngoài trời khác trong chuyên đề gỗ nhựa ngoài trời thay vì làm bù sau khi mặt sàn đã xong.
Có nên dùng phào chỉ để làm mũi bậc không?
Hai thứ này hay bị gộp làm một nhưng phục vụ hai việc khác nhau, nên câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn đang cần gì. Nẹp mũi bậc là cấu kiện chịu mài mòn và che mặt cắt, đặt đúng chỗ bàn chân chạm nên nó phải bám chắc và chịu được va chạm lặp lại. Phào chỉ là cấu kiện trang trí, che đường giao giữa hai mặt phẳng, và ứng dụng của nó cho cầu thang nằm ở thi công phào chỉ gỗ nhựa cầu thang. Một cấu kiện trang trí gắn vào vị trí chịu tải trực tiếp sẽ hỏng theo kiểu bong dần chứ không gãy ngay, nên lỗi này thường chỉ lộ sau vài mùa. Nguyên tắc an toàn: chọn cấu kiện theo việc nó phải chịu, không theo chỗ nó được lắp vào. Với mọi trị số cụ thể — lực bám của nẹp, chiều dày tối thiểu của thanh dùng cho bậc — cần tra tài liệu kỹ thuật của đúng dòng sản phẩm đang dùng; phần này đang cập nhật và không suy ra được từ thông số của thanh lát mặt phẳng.
Còn thắc mắc về bài viết này?
Gọi hoặc nhắn Zalo — Trường An tư vấn miễn phí trong 15 phút
Xem thêm tại Trường An
Tác giả nội dung
Cử nhân Cơ khí, Đại học Công nghiệp Hà Nội (2010). Hơn 15 năm làm việc trong nghề cơ điện tử.
Câu hỏi thường gặp
Bậc tam cấp ngoài trời có lát gỗ nhựa được không?
Được, nhưng phải xử ba chi tiết ở mũi bậc: đà đỡ sát mép, bịt kín mặt cắt đầu thanh, và đường thoát nước ở chân bậc. Bỏ bất kỳ chi tiết nào trong ba thì hư hại sẽ khởi phát từ mép chứ không từ mặt bậc.
Vì sao mép bậc võng dù thanh vẫn còn tốt?
Vì mép là nơi mặt bậc kết thúc nên không còn gối đỡ phía dưới. Cùng một trọng lượng đặt lên mép sẽ sinh chuyển vị lớn hơn hẳn so với đặt vào giữa tấm. Cách xử là thêm đà chạy sát mép, không phải đổi sang thanh dày hơn.
Không bịt đầu thanh thì bao lâu mới thấy hư hại?
Không có mốc thời gian chung vì nó phụ thuộc lượng mưa, hướng nắng và mức độ che của từng vị trí. Điều xác định được là cơ chế: mặt cắt hở cho ẩm vào lõi, chênh lệch độ ẩm giữa hai mặt thanh sinh ra cong vênh, và cong vênh làm khe hở đổi kích thước.
Chiều cao bậc có bị đổi khi lát thêm lớp gỗ nhựa không?
Có. Lớp lát cộng chiều dày của nó lên mặt bậc, nên nếu các bậc được cộng thêm những lượng khác nhau thì chiều cao bậc sẽ không đều. Đây là ràng buộc phải chốt trong hồ sơ thiết kế trước khi thi công phần thô.
Bài viết liên quan
Câu hỏi & Nhận xét
0Đặt câu hỏi cho chuyên gia
Câu hỏi sẽ được đội ngũ Trường An trả lời trong vòng 24 giờ qua Zalo/điện thoại.